Het is bijna onmogelijk te ontkomen aan de berichtgeving over de oorlog tussen Iran en de VS, en meer in het bijzonder de gevolgen daarvan voor de wereldwijde olieprijzen, die de afgelopen weken het belangrijkste nieuwsonderwerp vormden. Nadat de Verenigde Staten en Israël een ondoordachte aanval op Iran hadden ingezet, legde de Islamitische Republiek beperkingen op aan de cruciale doorvoerknooppunt voor olie, de Straat van Hormuz. Daardoor schoot de olieprijs met meer dan 50% omhoog tot boven de $100 per vat, precies op tijd voor Pasen. Een vermeend staakt-het-vuren en de heropening van de Straat voor landen die bondgenoten zijn van de VS deden de markten geloven dat het ergste achter de rug was, waardoor Brent tegen 17 april terugzakte naar ongeveer $90 per vat. Maar Trumps daaropvolgende blokkade van Iraanse havens en het mislukken van de gesprekken in Islamabad zorgden voor meer onzekerheid en verdere prijsstijgingen. Op het moment van schrijven, op 30 april, is Brent terug op het niveau van 2022 en noteert het $121,65 per vat, goed voor een verbluffende stijging van meer dan 100% sinds het begin van het jaar. Hoewel dit voor de gewone consument rampzalig kan zijn, biedt het voor slimme beleggers een unieke mogelijkheid om winst te maken.
De belangrijkste factor die bepaalt welke richting de olieprijs op middellange termijn opgaat, is nog steeds, zoals te verwachten, het conflict tussen de VS en Iran, maar ook de onzekere factor aan de aanbodzijde, namelijk de productie van de OPEC+ en het vrijgeven van strategische reserves, blijven sleutelfactoren. Hetzelfde geldt voor de natuurlijke marktdruk die hoge prijzen uitoefenen op de vraag en de economische groei, wat op termijn onvermijdelijk leidt tot een zoektocht naar evenwicht. In dit artikel gaan we in op al deze en andere factoren, waarbij we proberen de nieuwe ontwikkelingen op de oliemarkt in kaart te brengen.
Aanhoudende prijsstijgingen en slinkende reserves
De olieprijzen zijn niet afgekoeld zoals velen na de eerste paniek hadden verwacht. In plaats daarvan is de markt een zorgwekkendere tweede fase ingegaan, waarin de aanvankelijke geopolitieke schok is ontaard in een aanhoudende aanbodcrisis. Brent-olie noteert momenteel boven de $120 per vat en heeft intraday-hoogtes van meer dan $126 bereikt, een niveau dat sinds 2022 niet meer is gezien, terwijl handelaren tot de conclusie komen dat de verstoring in de Golfregio niet langer een tijdelijke dreiging is, maar een reële, langdurige beperking van de wereldwijde energiestromen. Het belangrijkste knelpunt blijft de Straat van Hormuz, waar normaal gesproken ongeveer een vijfde van alle olie ter wereld doorheen gaat. Wat begon als een risicopremie wordt steeds meer een fysieke premie. Er wordt minder vracht vervoerd, wat leidt tot hogere verzekeringskosten en langere reistijden, terwijl raffinaderijen zich inspannen om alternatieve producten veilig te stellen.
Zelfs waar olie beschikbaar is, is het trager en duurder geworden om die op de markt te krijgen. De exportinfrastructuur, opslagterminals, raffinaderijen en scheepvaartlogistiek in de hele Golfregio zijn in verschillende mate verstoord, en zelfs waar faciliteiten nog volledig operationeel zijn, eisen verzekeraars, tankereigenaren en kopers hogere premies voordat ze hun activiteiten weer normaal kunnen hervatten. Importerende landen hebben geprobeerd de klap op te vangen door strategische reserves en commerciële voorraden aan te spreken, maar die buffers slinken snel. De Amerikaanse ruweolievoorraden daalden bijvoorbeeld volgens de meest recente wekelijkse cijfers met 6,2 miljoen vaten tot 459,5 miljoen vaten, terwijl de export naar recordhoogten steeg doordat Europa en Azië op zoek gingen naar vervangende leveringen. Dat is van belang, omdat elk vat dat vandaag uit opslag wordt geleverd, morgen mogelijk moet worden aangevuld. Als overheden later dit jaar de noodreserves weer gaan opbouwen, kan de markt te maken krijgen met een extra vraagbron boven op een toch al overbelaste toeleveringsketen. In die zin gaat het bij een olieprijs van $120 niet meer simpelweg om de nieuwsberichten over de oorlog. Het weerspiegelt een wereld die ontdekt dat overcapaciteit, overtollige reserves en extra geduld allemaal schaarser zijn dan gedacht.
Zelfremmende vraag en machtsstrijd tussen producenten
Hoewel een oplossing voor de oorlog nog altijd niet in zicht is, kan het volgende hoofdstuk minder afhangen van de raketten en meer van de economie. Historisch gezien zaaien zeer hoge olieprijzen de kiemen van hun eigen daling, doordat ze de groei afremmen, het ondernemersvertrouwen schaden en uiteindelijk de brandstofvraag drukken. Er zijn al tekenen dat dit proces is begonnen. Analisten waarschuwen steeds vaker voor een stagflatoire omgeving waarin de energiekosten hoog blijven terwijl de wereldwijde groei afzwakt, vooral in importafhankelijke economieën in Europa en Azië. Reuters merkte deze week op dat Brent sinds het begin van de oorlog op 28 februari met ongeveer 75% is gestegen, een beweging die groot genoeg is om consumenten en winstmarges van bedrijven onder druk te zetten, nog voordat de secundaire inflatie-effecten zichtbaar worden.
Toch is een zwakkere vraag alleen mogelijk niet genoeg om het evenwicht te herstellen als het aanbod verstoord blijft. De vaak herhaalde aanname dat de OPEC+ simpelweg een kraan kan opendraaien en de orde kan herstellen, lijkt minder zeker dan vroeger. Spanningen tussen individuele leden van de producentengroep zijn moeilijker te negeren geworden, wat nog eens werd onderstreept door het recente besluit van de VAE om de OPEC te verlaten. Saoedi-Arabië beschikt nog altijd over de grootste reservecapaciteit en blijft de centrale speler van het kartel, maar elke poging om de prijzen te verdedigen gaat gepaard met een afweging: marktaandeel afstaan aan rivalen, met name de Verenigde Staten, of meer produceren en lagere inkomsten riskeren. Toch zal er bij de huidige hoge prijzen altijd een prikkel blijven bestaan om, bij wijze van spreken, het ijzer te smeden nu het heet is. Amerikaanse schalieproducenten zijn inmiddels weliswaar gedisciplineerder dan in de jaren 2010, maar bij aanhoudende prijzen boven de $70-75 voor WTI, blijven velen zeer winstgevend en in staat om hun productie op termijn uit te breiden. Het resultaat is een markt met een hogere bodem, maar ook een zichtbaar plafond. De prijzen kunnen irrationeel blijven zolang de verstoring voortduurt, maar hoe langer ze boven de $120 blijven, hoe groter de kans op een terugval van de vraag, overschakeling op andere brandstoffen en een toename van het aanbod buiten de OPEC. Voor beleggers is dit niet langer een simpele koerspiek die ze kunnen afwachten of achterna kunnen jagen. Het is eerder een langdurige strijd tussen schaarste en aanpassingsvermogen, waarvan de uitkomst nog moet blijken.
Handel in CFD's op olie en meer bij Libertex
Naast populaire instrumenten zoals aandelen, ETF’s en valuta’s, biedt Libertex CFD’s aan op een breed scala aan energiebronnen, waaronder oliedervaten zoals WTI Crude, Light Sweet en Brent. Voor meer informatie of om vandaag nog een account aan te maken, gaat u naar www.libertex.com/signup.
