Als de oliemarkt eerder dit jaar al volatiel leek, dan doen de afgelopen twee weken dat eruitzien als een gewone kantoorwerkdag. Nadat het memorandum van overeenstemming (MoU) tussen Washington en Teheran een soepele heropening van de Straat van Hormuz beloofde en de Brent-prijs kortstondig deed dalen tot iets onder de $70, is het conflict inmiddels met volle kracht opnieuw opgelaaid en heeft het de olieprijs meegesleurd. De Brent-prijs steeg woensdag (29 juli) in één handelsdag met 7,9% en sloot af op $90,74, nadat Trump had beloofd Iran hard aan te pakken in reactie op een aanval met ballistische raketten op Amerikaanse troepen. Vandaag (30 juli) noteert Brent $89,43, een stijging van meer dan 18% in slechts de afgelopen maand. Vorige week (23 juli) steeg de olieprijs echter voor het eerst sinds mei weer boven de $100 per vat, nadat de Houthi-rebellen in Jemen Saoedische schepen in de Rode Zee hadden aangevallen, waardoor het gevaar ontstond dat nog een cruciale route voor de olie-export zou worden afgesneden, die al ernstig was beperkt door de bijna-sluiting van de Straat. Wat in februari begon als een crisis rond één enkel knelpunt, is uitgegroeid tot iets dat aanzienlijk gevaarlijker is, waarbij de markt nog maar net begint in te prijzen wat dat betekent.
Over het algemeen wordt de situatie aangedreven door twee soorten krachten die elkaar inmiddels op zorgwekkende wijze versterken. Ten eerste is er de kwetsbare en herhaaldelijk geschonden wapenstilstand. Ten tweede is er de structurele schade aan vraag en aanbod die het conflict al heeft toegebracht aan de wereldwijde energiemarkten. Geen van beide kwesties wordt snel opgelost, en beide hebben aanzienlijke gevolgen voor de toekomstige ontwikkeling van de olieprijs.
Een staakt-het-vuren dat alleen in naam bestaat
Het memorandum van overeenstemming van juni had een keerpunt moeten zijn, maar helaas is het een schoolvoorbeeld geworden van de kloof tussen diplomatieke documenten en de werkelijkheid. Terwijl het staakt-het-vuren snel in duigen viel te midden van wederzijdse beschuldigingen van schendingen, werden de aanvallen op tankers in de Straat hervat en lanceerden door Iran gesteunde milities in Irak drones op olie-installaties in Riyad en de oostelijke regio’s van Saoedi-Arabië, wat aanleiding gaf tot gezamenlijke vergeldingsaanvallen door de VS en Saoedi-Arabië. De Houthi’s hebben ondertussen een maritiem embargo tegen Saoedi-Arabië afgekondigd en de verantwoordelijkheid opgeëist voor aanvallen op twee tankers in de Rode Zee, waardoor volgens Rystad Energy ongeveer 2,5 miljoen vaten Saoedische olie-export per dag in gevaar komen, op een moment dat het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz al volledig stil ligt. Saudi-Arabië heeft bevestigd dat zijn olieproductiecapaciteit met ongeveer 600.000 vaten per dag is afgenomen als gevolg van aanvallen op energie-installaties, terwijl ook een belangrijke pijpleiding die bedoeld is om de Straat van Hormuz te omzeilen, is getroffen.
Alles bij elkaar genomen zijn de gevolgen van dit embargo op twee fronten ernstig. De Straat van Hormuz en de Straat van Bab el-Mandab zijn samen goed voor bijna 40% van de wereldwijde olievoorziening. Nu zowel de beide zeestraten als de oost-west-omleidingspijpleiding rechtstreeks worden bedreigd, is het moeilijk in te schatten waar de bovengrens van de olieprijs ligt in het geval van een nieuwe escalatie. Iran heeft ook het voorstel van Oman voor een 50-50-verdeling van de controle over de Straat van Hormuz afgewezen en houdt vol dat Teheran de volledige controle moet behouden over de inkomende scheepvaartroute en een deel van de uitgaande route, wat maar heel weinig ruimte laat voor het soort compromis dat een normalisering van het commerciële scheepvaartverkeer mogelijk zou maken. Uit API-gegevens bleek dat de Amerikaanse ruwe-olievoorraden vorige week met nog eens 3,3 miljoen vaten zijn gedaald, wat wijst op een aanhoudende krimp, ook al zijn er naar verluidt nieuwe diplomatieke besprekingen gaande. En als de afgelopen vijf maanden ons iets over de markt hebben geleerd, dan is het wel dat dit soort uitspraken met grote scepsis moeten worden bekeken.
Vraagvermindering en de aanbodparadox
Achter de opvallende gebeurtenissen zoals aanvallen op tankers en de aanhoudende ultimatums van Trump gaat een structureel beeld schuil van de wereldwijde oliemarkt dat gekenmerkt wordt door sterk tegenstrijdige signalen, waardoor het bijzonder moeilijk is om voorspellingen te doen. Aan de vraagzijde is de schade als gevolg van de oorlog aanzienlijk geweest, zoals uit de meest recente cijfers blijkt. De EIA voorspelt dat het wereldwijde olieverbruik in 2026 met gemiddeld 1,2 miljoen vaten per dag zal dalen, waarbij 0,8 miljoen vaten per dag van deze daling zich zullen concentreren in niet-OESO-landen, waarbij Azië het zwaarst getroffen zal worden vanwege zijn geografische kwetsbaarheid voor verstoringen van de aanvoer uit de Golfregio. Hoewel het IEA een seizoensgebonden herstel van de consumptie verwacht tijdens de zomervakantieperiode, zal de wereldwijde vraag naar olie over het hele jaar naar verwachting met 1 miljoen vaten per dag dalen, waarbij het herstel volledig afhangt van de riskante aanname dat de oliestromen door de Straat geleidelijk weer normaal worden.
Aan de aanbodzijde is het beeld al even onduidelijk. Het wereldwijde olieaanbod zal naar verwachting in 2026 met gemiddeld 3,9 miljoen vaten per dag dalen tot 102,4 mb/d, hoewel de daling van het aanbod uit de Golfregio gedeeltelijk is gecompenseerd door een krachtige groei buiten de OPEC+ vanuit Noord- en Zuid-Amerika, waarbij de vrijgave van reserves uit de Amerikaanse strategische olievoorraden (SPR) en de toegenomen productie uit Brazilië, Canada en Guyana de export van ruwe olie uit het Atlantische bekken naar markten ten oosten van Suez sinds het begin van de oorlog met 3,5 mb/d hebben doen stijgen. Ook de OPEC+ staat voor een ironisch dilemma. Een groot deel van de theoretische reservecapaciteit bevindt zich juist in de velden in de Golf die vanwege het conflict zijn afgesloten of ontoegankelijk zijn. Het IEA merkte op dat de raffinagemarges zijn gestegen tot het hoogste niveau in vier jaar, waarbij de markten voor diesel en benzine aanzienlijk krapper zijn geworden, terwijl de aanvoer op de markten voor ruwe olie juist beter lijkt te zijn. Deze discrepantie is grotendeels te wijten aan het feit dat belangrijke exportraffinaderijen in de Golfregio hun activiteiten nog niet hebben hervat. Beleggers kunnen niets anders doen dan wachten op een blijvende diplomatieke doorbraak die een einde maakt aan de wirwar van geruchten over een staakt-het-vuren en bombastische retoriek. De EIA verwacht dat de vraag in 2027 met 2,0 miljoen vaten per dag zal herstellen zodra de prijzen dalen en de aanvoer weer volledig op gang komt, maar die aanname vereist vrede en op dit moment lijkt geen van beide partijen ook maar enigszins in de buurt te komen van het bereiken daarvan.
Handel in CFD's op olie en meer bij Libertex
Bij Libertex kunt u handelen in CFD's op een breed scala aan onderliggende activa, van aandelen, ETF's en indexen tot crypto, forex en grondstoffen. Naast CFD's op Brent-ruwe olie en WTI, biedt Libertex CFD's op een breed scala aan andere instrumenten. Voor meer informatie of om een live handelsaccount te openen, gaat u vandaag nog naar www.libertex.com/signup.
